Vraag het rechtstreeks als iemand in gevaar lijkt
Vragen naar zelfdoding brengt iemand niet op het idee, en middelen moeilijker bereikbaar maken redt levens.
Het getal in beeld
Elk jaar overlijden meer dan 720.000 mensen door zelfdoding
Waarom het ertoe doet
De WHO meldt dat elk jaar meer dan 720.000 mensen overlijden door zelfdoding, en dat het de derde doodsoorzaak was bij mensen van 15 tot 29 jaar. Een review van onderzoeken waarin mensen werd gevraagd naar gedachten aan zelfdoding, vond geen enkel onderzoek waarin die gedachten daarna toenamen, en praten erover kan de spanning juist verminderen. De LIVE LIFE-richtlijn van de WHO noemt het beperken van de toegang tot middelen voor zelfdoding, zoals bestrijdingsmiddelen, vuurwapens en bepaalde medicijnen, als een van de belangrijkste werkzame maatregelen.
Zo doe je het
- Vraag duidelijk of iemand aan zelfdoding denkt, in plaats van eromheen te draaien.
- Luister zonder in discussie te gaan, het te bagatelliseren of meteen te willen oplossen.
- Help de ander contact op te nemen met een crisislijn, een zorgverlener of de hulpdiensten, en bied aan erbij te blijven.
- Kan het veilig, help dan tijd en afstand te scheppen tussen de ander en de middelen om zichzelf iets aan te doen: sluit medicijnen op en vraag of een vuurwapen voorlopig het huis uit kan, of op slot en ongeladen kan worden bewaard, met de munitie apart op slot. Probeer niet zelf een wapen af te pakken; heeft iemand een vuurwapen binnen handbereik en is die serieus van plan het te doen, bel dan het alarmnummer.
- Neem de dagen erna opnieuw contact op, in plaats van één gesprek als het einde te zien.
Is iemand in direct gevaar, bel dan het alarmnummer en blijf bij de persoon als dat voor jou veilig is. Dit is steun, geen behandeling: professionele hulp blijft nodig.
Doe het
Kies de tijd die je hebt. Alles is beter dan niets.
Begin met de tijd die je hebt
1 minuut
Kun je veilig praten, vraag dan: "Denk je aan zelfdoding?" Luister; is het gevaar direct, bel dan nu het alarmnummer.
5 minuten
Help de ander contact te zoeken met een crisisdienst bij jou in de buurt, of met het alarmnummer als het gevaar direct is. Blijf erbij als het veilig is; stop niet na vijf minuten.
Stappenplan
Breng de ander in contact met hulp en blijf in contact
- Vraag het rechtstreeks als dat veilig is en luister zonder oordeel; bij direct gevaar bel je nu het alarmnummer.
- Help de ander een crisisdienst of zorgverlener te bereiken. Kan het veilig, schep dan tijd en afstand tussen de ander en gevaarlijke spullen: sluit medicijnen op en vraag of een vuurwapen voorlopig het huis uit kan, of op slot en ongeladen kan worden bewaard, met de munitie apart op slot.
- Is de hulp geregeld, spreek dan een volgend contactmoment af en houd je daaraan; deel de steun met professionals en mensen die jullie vertrouwen.
In het dagelijks leven
- Vraag je vriend of vriendin rechtstreeks of die aan zelfdoding denkt, en luister zonder in discussie te gaan over hoe die zich zou moeten voelen.
- Bied aan in de buurt te blijven, als dat veilig is, terwijl de ander contact opneemt met een crisisdienst; spreek een nieuw contactmoment af als de hulp er is.
Pas op voor
- Veelgemaakte foutBeloven dat je het geheimhoudt, kan iemand zonder hulp laten: laat je niet tot geheimhouding verplichten en schakel een crisisdienst of iemand die je vertrouwt in.
- Veelgemaakte foutZelf een wapen proberen af te pakken of het gevaar alleen aanpakken brengt jullie allebei in gevaar: heeft iemand een vuurwapen binnen handbereik en is die serieus van plan het te doen, bel dan het alarmnummer.
Betrouwbare gidsen
In het Engels
In Nederland
In Oostenrijk is Telefonseelsorge gratis en vertrouwelijk bereikbaar op 142, dag en nacht; de chat is dagelijks open van 16:00 tot 23:00.
Telefonseelsorge Österreich gecontroleerd op
In België bel je 1813 (Zelfmoordlijn, in het Nederlands) of 0800 32 123 (Centre de Prévention du Suicide, in het Frans). Beide zijn gratis, anoniem en dag en nacht bereikbaar.
Zelfmoordlijn 1813 gecontroleerd op
In Tsjechië bel je 116 123 (volwassenen) of 116 111 (kinderen en studenten onder de 26). Beide lijnen zijn gratis en dag en nacht bereikbaar.
Národní zdravotnický informační portál (NZIP) gecontroleerd op
In Duitsland neemt de TelefonSeelsorge gratis en anoniem op, dag en nacht, ook op feestdagen, via 116 123, 0800 1110111 of 0800 1110222.
TelefonSeelsorge Deutschland gecontroleerd op
In Spanje helpt de lijn 024 mensen met gedachten aan zelfdoding of een risico daarop, en hun familie. De lijn is gratis, vertrouwelijk en 24 uur per dag, 365 dagen per jaar bereikbaar, ook via online chat. Bel bij direct levensgevaar 112.
Ministerio de Sanidad gecontroleerd op
In Nederland neemt 113 Zelfmoordpreventie gratis op via 113, 24 uur per dag, en de chat is dag en nacht open. Gesprekken zijn anoniem.
113 Zelfmoordpreventie gecontroleerd op
In Polen bel je 116 123 (24 uur per dag) of 800 70 2222 (gratis, 24/7); bel in een noodsituatie 112 of 999. Centra Zdrowia Psychicznego (centra voor geestelijke gezondheid) helpen volwassenen gratis, zonder verwijzing, 24 uur per dag.
Pacjent.gov.pl gecontroleerd op
In Oekraïne noemt het Public Health Center deze gratis hulplijnen: 0 800 210 160 (Людина в біді, 24/7), 0 800 600 044 (crisislijn van ГО «Дівчата», 9:00 tot 21:00) en 0 800 500 225 (nationale lijn voor kinderen en jongeren, La Strada Ukraine).
Центр громадського здоров’я МОЗ України gecontroleerd op
Controleer onsBronnen
- Bewijskracht
- A Meta-analyses van gerandomiseerde trials, of brede consensus in belangrijke richtlijnen.
- Basis
- Bewezen werkzame maatregelen uit LIVE LIFE van de WHO, plus een gepubliceerde review die geen enkel onderzoek vond waarin vragen naar zelfdoding de gedachten eraan vergrootte
- Het getal
- Elk jaar overlijden meer dan 720.000 mensen door zelfdoding (WHO, 2025)
- Niveau 1: richtlijnSuicideWHO, 2025
- Niveau 2: studieDoes asking about suicide and related behaviours induce suicidal ideation? What is the evidence?Psychological Medicine, via PubMed, 2014
Algemene informatie over gezondheid, geen diagnose of persoonlijk behandelplan. Persoonlijk maken verandert de volgorde van de suggesties; het beoordeelt je medische risico's niet. Volg de waarschuwingen en overleg als dat nodig is met een bevoegde zorgverlener.