# Doe mee aan darmkankerscreening

Gepubliceerd door Pawel Jozefiak. [Over dit project](https://healthy100.jock.pl/nl/about/), [Zo controleren we bronnen](https://healthy100.jock.pl/nl/methodology/)

- Canonical: https://healthy100.jock.pl/nl/screen-colorectal-cancer/
- Language: nl
- Eerst gepubliceerd: 2026-09-27
- Bewijs gecontroleerd: 2026-09-28, met bronverificatie met hulp van AI
- Klinische beoordeling: Niet klinisch beoordeeld
- Nummer 15 van 100 in de lijst: https://healthy100.jock.pl/nl/#screen-colorectal-cancer

Regelmatige screening kan darmkanker eerder vinden en sommige poliepen weghalen voordat ze kanker worden.

**Het getal:** Begin screening bij een gemiddeld risico op 45 jaar ([USPSTF, 2021](https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/uspstf/recommendation/colorectal-cancer-screening))

## Het bewijs

- Bewijskracht: A. Bewijskracht A: meta-analyses van gerandomiseerde trials, of brede consensus in belangrijke richtlijnen.
- Basis: Advies van de USPSTF op basis van gerandomiseerde screeningstrials, cohorten en modelstudies
- Uitkomst: startleeftijd in de VS voor darmkankerscreening bij een gemiddeld risico
- Vergelijking: Advies van de USPSTF; screeningsleeftijden verschillen per land
- Effect: 78/100. De effectscore is een redactionele vuistregel om de algemene lijst te ordenen, geen gevalideerde schatting van je persoonlijke risico.

## Waarom het ertoe doet

Sommige vormen van darmkanker ontstaan uit poliepen die bij screening gevonden en weggehaald kunnen worden. Het advies van de USPSTF uit 2021 laat screening beginnen bij 45 jaar voor volwassenen met een gemiddeld risico. Verschillende tests hebben verschillende schema's, en na een afwijkende ontlastingstest is een coloscopie nodig om het onderzoek af te ronden.

## Zo doe je het

1. Kijk wat het programma in jouw land is: de EU adviseert FIT-screening van 50 tot 74 jaar, en in de VS begint het advies bij 45.
2. Kies een aanbevolen test die je kunt afronden, zoals een jaarlijkse FIT of in de VS elke 10 jaar een coloscopie.
3. Stuur het ontlastingsmonster snel terug of doe de voorbereiding voor je geplande onderzoek.
4. Regel na een afwijkende uitslag het aanbevolen vervolgonderzoek en noteer wanneer je weer aan de beurt bent.

## Overleg eerst met een zorgverlener

Darmkanker in de familie, eerdere poliepen of een darmontsteking kunnen betekenen dat je eerder getest moet worden. Bloedverlies of aanhoudende veranderingen in je ontlasting moeten onderzocht worden, wacht daarmee niet op screening; van 76 tot 85 jaar is het een persoonlijke afweging.

## In de praktijk

### Begin nu

- 1 minuut: Zoek op op welke leeftijden jouw land op darmkanker screent (45 tot 75 in de VS, 50 tot 74 in Engeland) en kijk of jij in die groep valt.
- 5 minuten: Kijk in je lokale screeningsprogramma of je uitnodiging wanneer je aan de beurt bent; ben je te laat, vraag dan een testpakket of afspraak aan.
- 15 minuten: Heb je al een FIT-test in huis, lees dan de instructies, kijk hoe je hem terugstuurt en leg klaar wat je nodig hebt voor je volgende ontlasting.

### Zo ziet het eruit

- Is je screeningspakket niet aangekomen, neem dan contact op met het programma om je adres en je deelname te controleren.
- Houd bij een FIT-test van de NHS het monster uit het toiletwater en stuur het snel op in de meegeleverde envelop.

### Veelgemaakte fouten

- Een positieve ontlastingstest is niet het einde van de screening, dus regel het aanbevolen vervolgonderzoek.
- Bloedverlies of aanhoudende veranderingen in je ontlasting moeten onderzocht worden, dus neem contact op met een zorgverlener in plaats van op een uitnodiging voor screening te wachten.

### Een gestructureerde start

**Rond de screening helemaal af**

1. Controleer of je in aanmerking komt en bespreek darmkanker in de familie of eerdere poliepen met je zorgverlener.
2. Kies een aangeboden test die je kunt afronden en volg de voorbereidingsinstructies die erbij horen.
3. Stuur je monster snel terug of ga naar je geplande onderzoek.
4. Lees de uitslag, rond een aanbevolen vervolgonderzoek af en noteer wanneer je weer aan de beurt bent.

### Betrouwbare uitleg

- [Bevolkingsonderzoek darmkanker](https://www.bevolkingsonderzoeknederland.nl/darmkanker/), Bevolkingsonderzoek Nederland
- [Bowel cancer screening](https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/bowel-cancer-screening/), NHS
- [Screening for Colorectal Cancer](https://www.cdc.gov/colorectal-cancer/screening/index.html), CDC

## In Nederland

In Nederland krijgen mensen van 55 tot 75 jaar elke 2 jaar gratis een ontlastingstest voor thuis toegestuurd. De eerste uitnodiging komt binnen een jaar nadat je 55 bent geworden.

[Bevolkingsonderzoek Nederland](https://www.bevolkingsonderzoeknederland.nl/darmkanker/de-uitnodiging/), gecontroleerd op 2026-09-28

## In België

In België (Vlaanderen) krijg je om de twee jaar gratis een stoelgangtest, vanaf het jaar waarin je 50 wordt tot en met het jaar waarin je 74 wordt. Een nieuwe test aanvragen kan via het gratis nummer 0800 60 160.

[Centrum voor Kankeropsporing, Bevolkingsonderzoek Vlaanderen](https://dikkedarmkanker.bevolkingsonderzoek.be/nl), gecontroleerd op 2026-09-28

## In Tsjechië

In Tsjechië kunnen mensen van 45 tot 74 jaar kiezen tussen een ontlastingstest (TOKS) elke 2 jaar of een screeningscoloscopie elke 10 jaar. Vraag ernaar bij je huisarts of gynaecoloog.

[Národní zdravotnický informační portál (NZIP)](https://www.nzip.cz/clanek/325-rakovina-tlusteho-streva-a-konecniku-screeningovy-program), gecontroleerd op 2026-09-28

## In Duitsland

In Duitsland vergoedt de wettelijke zorgverzekering darmkankerscreening vanaf 50 jaar: twee coloscopieën met 10 jaar ertussen, of elke 2 jaar een ontlastingstest. Verzekeraars sturen uitnodigingen op 50, 55, 60 en 65 jaar, maar je kunt ook zonder uitnodiging meedoen.

[Gemeinsamer Bundesausschuss](https://www.g-ba.de/themen/methodenbewertung/erwachsene/krebsfrueherkennung/darmkrebs-screening/), gecontroleerd op 2026-09-28

## In Spanje

In Spanje breidt Orden SND/356/2026 het nationale bevolkingsonderzoek naar darmkanker uit naar vrouwen en mannen van 50 tot 74 jaar, met elke 2 jaar een test op verborgen bloed in de ontlasting. De regio's krijgen vijf jaar om met de wijziging te beginnen en tien jaar om bijna iedereen van 70 tot 74 jaar te bereiken.

[Ministerio de Sanidad](https://www.sanidad.gob.es/areas/promocionPrevencion/cribado/cribadoCancer/cancerColon/infoGeneral.htm), gecontroleerd op 2026-09-28

## In Polen

In Polen biedt het screeningsprogramma een coloscopie aan van 50 tot 65 jaar, of van 40 tot 49 jaar als een ouder, broer, zus of kind darmkanker had. Je komt in aanmerking als je de afgelopen 10 jaar geen coloscopie hebt gehad en geen klachten hebt die erop wijzen. Een verwijzing is niet nodig.

[Narodowy Portal Onkologiczny](https://onkologia.pacjent.gov.pl/pl/kompendium-chorob-nowotworowych/jelito-grube/metody-zapobiegania), gecontroleerd op 2026-09-28

## In Oekraïne

In Oekraïne is er screening op darmkanker voor iedereen van 50 tot 75 jaar: de huisarts verwijst je elke 2 jaar voor een test op verborgen bloed in de ontlasting of een FIT. Mensen met risicofactoren worden elk jaar getest, en na een positieve uitslag volgt een verwijzing voor een coloscopie.

[Ministry of Health of Ukraine, Order No. 1368 (official text on zakon.rada.gov.ua)](https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/z1275-24), gecontroleerd op 2026-09-28

## Bronnen

- [Colorectal Cancer: Screening](https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/uspstf/recommendation/colorectal-cancer-screening), USPSTF, 2021 (Niveau 1: richtlijn)
- [Screening Tests to Detect Colorectal Cancer and Polyps](https://www.cancer.gov/types/colorectal/screening-fact-sheet), NIH NCI, 2024 (Niveau 1: richtlijn)
- [Council Recommendation on a new EU approach on cancer screening](https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-14770-2022-INIT/en/pdf), Council of the European Union, 2022 (Niveau 1: richtlijn)

---

Algemene informatie over gezondheid, geen diagnose of persoonlijk behandelplan. Persoonlijk maken verandert de volgorde van de suggesties; het beoordeelt je medische risico's niet. Volg de waarschuwingen en overleg als dat nodig is met een bevoegde zorgverlener.

Meld een fout: meet@jock.pl

Hergebruik: CC BY 4.0, https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/