# Kijk of je in aanmerking komt voor longkankerscreening

Gepubliceerd door Pawel Jozefiak. [Over dit project](https://healthy100.jock.pl/nl/about/), [Zo controleren we bronnen](https://healthy100.jock.pl/nl/methodology/)

- Canonical: https://healthy100.jock.pl/nl/check-lung-screening/
- Language: nl
- Eerst gepubliceerd: 2026-09-27
- Bewijs gecontroleerd: 2026-09-28, met bronverificatie met hulp van AI
- Klinische beoordeling: Niet klinisch beoordeeld
- Nummer 57 van 100 in de lijst: https://healthy100.jock.pl/nl/#check-lung-screening

Bij mensen die veel hebben gerookt en in aanmerking komen, kan screening met een CT-scan sterfte aan longkanker verminderen.

**Het getal:** Ongeveer 3 minder sterfgevallen aan longkanker per 1.000 gescreende mensen in de NLST, tegenover een thoraxfoto ([NIH NCI, 2014](https://www.cancer.gov/types/lung/research/nlst-qa))

## Het bewijs

- Bewijskracht: A. Bewijskracht A: meta-analyses van gerandomiseerde trials, of brede consensus in belangrijke richtlijnen.
- Basis: Grote gerandomiseerde screeningstrials en het USPSTF-advies uit 2021
- Uitkomst: sterfte aan longkanker over ongeveer 6,5 jaar in de NLST
- Vergelijking: Lagedosis-CT tegenover thoraxfoto bij volwassenen van 55 tot 74 met een hoog risico
- Effect: 57/100. De effectscore is een redactionele vuistregel om de algemene lijst te ordenen, geen gevalideerde schatting van je persoonlijke risico.

## Waarom het ertoe doet

Een lagedosis-CT kan longkanker opsporen in een fase waarin die beter te behandelen is. In de NLST gaf screening ongeveer 3 minder sterfgevallen aan longkanker per 1.000 mensen dan een thoraxfoto, over gemiddeld 6,5 jaar. Aan de trial deden zware rokers en ex-rokers van 55 tot 74 mee, terwijl de voorwaarden van de USPSTF uit 2021 ruimer zijn.

## Zo doe je het

1. Bereken je pakjaren: het gemiddelde aantal pakjes per dag keer het aantal jaren dat je hebt gerookt.
2. Bespreek een jaarlijkse lagedosis-CT als je 50 tot 80 bent, minstens 20 pakjaren hebt en nu rookt of in de afgelopen 15 jaar bent gestopt.
3. Weeg vals alarm, straling en of je een behandeling aankunt af voordat je besluit.
4. Kies een screeningsprogramma dat vervolgonderzoek regelt bij een zorgwekkende bevinding.
5. In de EU is er nog geen gezamenlijk afgesproken programma: de Raadsaanbeveling van 2022 vraagt landen om lagedosis-CT te verkennen voor mensen met een hoog risico.

## Overleg eerst met een zorgverlener

Leeftijd en rookgedrag alleen bepalen niet of je in aanmerking komt. Een zorgverlener moet je pakjaren, de tijd sinds je bent gestopt en of je een behandeling aankunt nagaan; nationale voorwaarden verschillen.

## In de praktijk

### Begin nu

- 1 minuut: Denk na wanneer je bent begonnen met roken en, als je bent gestopt, in welk jaar; dat zijn belangrijke gegevens voor een gesprek over screening.
- 5 minuten: Schat het aantal pakjes per dag keer het aantal jaren dat je rookte; rookte je niet altijd evenveel, zet elke periode dan apart op een rij voor je zorgverlener.
- 15 minuten: Lees de screeningsinformatie en zet je leeftijd, rookgeschiedenis en stopdatum klaar; vraag naar de voordelen, vals alarm, straling en de voorwaarden bij jou in de buurt.

### Zo ziet het eruit

- Rookte je 20 jaar lang een pakje per dag, vertel de zorgverlener dan dat je op ongeveer 20 pakjaren uitkomt.
- Neem naast je rookgeschiedenis ook de datum waarop je stopte mee als je naar screening vraagt.

### Veelgemaakte fouten

- Leeftijd alleen bepaalt niet of je in aanmerking komt, dus bespreek met je zorgverlener hoeveel je hebt gerookt en of je een behandeling aankunt.
- Een scan kan vals alarm geven, dus bespreek vervolgonderzoek en mogelijke nadelen voordat je besluit.

### Een gestructureerde start

**Maak een goed geïnformeerde keuze over screening**

1. Zet je rookgeschiedenis klaar en vraag naar de voorwaarden bij jou in de buurt.
2. Bespreek de voordelen, de nadelen en of je een behandeling zou aankunnen als dat nodig is.
3. Kies je samen met je zorgverlener voor screening, ga dan naar een programma dat vervolgonderzoek regelt.
4. Rond vervolgonderzoek af en vraag wanneer screening herhaald of gestopt moet worden.

### Betrouwbare uitleg

- [Screening for Lung Cancer](https://www.cdc.gov/lung-cancer/screening/index.html), CDC

## In Nederland

In Nederland zijn er landelijke bevolkingsonderzoeken naar baarmoederhalskanker, borstkanker en darmkanker. Er is geen landelijk bevolkingsonderzoek naar longkanker.

[RIVM](https://www.rivm.nl/bevolkingsonderzoeken-en-screeningen), gecontroleerd op 2026-09-28

## In Tsjechië

In Tsjechië is het programma voor mensen van 55 tot 74 jaar die roken of hebben gerookt, met minstens 20 pakjaren. Je huisarts bekijkt je voorgeschiedenis en verwijst je naar een longarts, die een CT-scan met lage dosis regelt.

[Národní zdravotnický informační portál (NZIP)](https://www.nzip.cz/clanek/1547-rakovina-plic-prevence-screeningovy-program), gecontroleerd op 2026-09-28

## In Duitsland

In Duitsland vergoedt de wettelijke zorgverzekering sinds april 2026 longkankerscreening met een CT-scan met lage dosis van 50 tot 75 jaar, voor mensen die minstens 25 jaar hebben gerookt en minstens 15 pakjaren hebben, met rookpauzes van niet meer dan 10 jaar. Een deelnemende internist, huisarts of bedrijfsarts beoordeelt of je in aanmerking komt.

[Gemeinsamer Bundesausschuss](https://www.g-ba.de/themen/methodenbewertung/erwachsene/krebsfrueherkennung/lungenkrebs-screening/), gecontroleerd op 2026-09-28

## In Spanje

In Spanje noemt het ministerie van Volksgezondheid als huidige bevolkingsonderzoeken naar kanker die naar borstkanker, darmkanker en baarmoederhalskanker. Screening op longkanker hoort daar niet bij.

[Ministerio de Sanidad](https://www.sanidad.gob.es/areas/promocionPrevencion/cribado/cribadoCancer/home.htm), gecontroleerd op 2026-09-28

## In Polen

In Polen biedt het programma een gratis CT-scan met lage dosis aan van 55 tot 74 jaar voor mensen met minstens 20 pakjaren die roken of minder dan 15 jaar geleden zijn gestopt, en van 50 tot 55 jaar voor wie daarnaast extra risicofactoren heeft. De arts van het screeningscentrum of je POZ-arts (huisarts) beslist of je in aanmerking komt.

[Narodowy Portal Onkologiczny](https://onkologia.pacjent.gov.pl/pl/kompendium-chorob-nowotworowych/pluco/metody-zapobiegania), gecontroleerd op 2026-09-28

## In Oekraïne

In Oekraïne biedt het Nationaal Kankerinstituut via een staatsprogramma een gratis CT-scan van de longen met lage dosis aan voor mensen van 40 tot 70 jaar die meer dan 10 jaar hebben gerookt of in de afgelopen 15 jaar zijn gestopt. Je vult een korte vragenlijst in, en een coördinator neemt contact op met wie aan de selectiecriteria voldoet.

[Національний інститут раку](https://unci.org.ua/news/bezoplatne-nyzkodozove-kt-legen-dlya-kurtsiv), gecontroleerd op 2026-09-28

## Bronnen

- [Lung Cancer: Screening](https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/uspstf/recommendation/lung-cancer-screening), USPSTF, 2021 (Niveau 1: richtlijn)
- [National Lung Screening Trial: Questions and Answers](https://www.cancer.gov/types/lung/research/nlst-qa), NIH NCI, 2014 (Niveau 1: richtlijn)
- [Council Recommendation on a new EU approach on cancer screening](https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-14770-2022-INIT/en/pdf), Council of the European Union, 2022 (Niveau 1: richtlijn)

---

Algemene informatie over gezondheid, geen diagnose of persoonlijk behandelplan. Persoonlijk maken verandert de volgorde van de suggesties; het beoordeelt je medische risico's niet. Volg de waarschuwingen en overleg als dat nodig is met een bevoegde zorgverlener.

Meld een fout: meet@jock.pl

Hergebruik: CC BY 4.0, https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/